Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında savunma ve güvenlik iş birliğinin geliştirilmesini öngören Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna ilişkin kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda kabul edildi. Meclis Başkanvekili Celal Adan başkanlığında gerçekleştirilen görüşmelerin ardından teklifin AK Parti, MHP ve CHP milletvekillerinin oylarıyla kabul edildiği bildirildi.
Üç ülke arasında askeri koordinasyonun artırılmasını hedefleyen anlaşma, savunma sanayisinde ortak üretimden terörle mücadeleye, istihbarat paylaşımından askeri lojistiğe kadar geniş bir iş birliği çerçevesi oluşturuyor.
Savunma sanayisinde ortak üretim ve teknoloji paylaşımı
Anlaşma kapsamında Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın savunma sanayisi kuruluşları arasında ortak projeler geliştirilmesi öngörülüyor.
Tarafların savunma teknolojilerinde bilgi ve tecrübe paylaşımını artırması, ortak araştırma ve geliştirme faaliyetleri yürütmesi ve savunma sistemlerinin üretiminde iş birliği yapması hedefleniyor.
Savunma inovasyonunun desteklenmesi ve nitelikli insan kaynağı yetiştirilmesi de anlaşmanın temel başlıkları arasında yer alıyor.
Bu çerçevede üç ülkenin savunma sanayisi alanındaki teknik kapasitelerini ortak çalışmalarla geliştirmesi amaçlanıyor.
Ortak askeri eğitim ve tatbikatlar düzenlenecek
Askeri iş birliğinin geliştirilmesi amacıyla taraf ülkelerin savunma kurumları arasında personel değişimi, ortak eğitim faaliyetleri ve askeri tatbikatlar planlanıyor.
Bu faaliyetlerle Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan silahlı kuvvetleri arasındaki koordinasyonun ve birlikte çalışabilirliğin artırılması hedefleniyor.
Anlaşma ayrıca askeri uzmanlık ve operasyonel tecrübenin karşılıklı paylaşılmasına yönelik mekanizmalar oluşturulmasını öngörüyor.
Terörle mücadelede ve istihbaratta iş birliği
Anlaşmanın önemli başlıklarından birini terörle mücadele ve uluslararası güvenlik konularındaki ortak çalışmalar oluşturuyor.
Taraf ülkelerin terörizmin farklı biçimleriyle mücadelede mevcut iş birliğini operasyonel düzeyde güçlendirmesi ve güvenlik tehditlerine ilişkin düzenli değerlendirmeler yapması planlanıyor.
İstihbarat paylaşımının ise bilgi güvenliği ve gizlilik ilkeleri çerçevesinde, tarafların üzerinde mutabık kaldığı güvenli iletişim kanalları üzerinden gerçekleştirilmesi öngörülüyor.
Ülkeler, ulusal güvenliklerini ve hayati çıkarlarını ilgilendiren gelişmeler karşısında bireysel veya müşterek tedbirler geliştirebilecek.
Savaş ve olağanüstü durumlarda lojistik destek
Anlaşma, barış döneminin yanı sıra savaş ve diğer olağanüstü durumlarda lojistik iş birliği yapılmasını da kapsıyor.
Bu kapsamda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri teçhizatın teminine yönelik destek mekanizmaları oluşturulması öngörülüyor.
Söz konusu düzenlemeler, üç ülkenin savunma alanındaki koordinasyonunu farklı güvenlik koşullarında sürdürebilmesini amaçlıyor.
Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak
Anlaşmanın uygulanmasını koordine etmek amacıyla Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi oluşturulacak.
Komitede taraf ülkelerin dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanları yer alacak.
Komitenin anlaşmanın uygulanmasını değerlendirmesi, ortaya çıkabilecek sorunları ele alması ve ihtiyaç duyulması halinde alt komiteler oluşturması öngörülüyor.
Komiteye destek sağlamak amacıyla Suudi Arabistan'da bir sekretarya kurulacak. Sekretaryanın başında üç ülke arasında dönüşümlü olarak üç yıllığına görevlendirilecek bir genel sekreter bulunacak. İlk genel sekreterin Pakistan vatandaşı olması planlanıyor.
Anlaşma kapsamında komitenin toplantı sıklığına ilişkin düzenlemeler de yer alıyor.
Mekke Anlaşması ne zaman yürürlüğe girecek?
TBMM Genel Kurulunda kanun teklifinin kabul edilmesi, anlaşmanın tek başına yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor.
Anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için taraf ülkelerin gerekli ulusal onay işlemlerini tamamlaması gerekiyor. Son onay belgesinin komite sekretaryasına teslim edildiği tarihte anlaşma yürürlüğe girecek.
Süresiz olması öngörülen anlaşmadan taraf ülkeler, yürürlüğe giriş tarihinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra diğer taraflara en az üç ay önceden diplomatik kanallarla yazılı bildirimde bulunarak çekilebilecek.
Anlaşmadan çekilme veya anlaşmanın sona ermesi, daha önce kararlaştırılmış ve devam eden faaliyetleri kendiliğinden sona erdirmeyecek. Gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin korunmasına ilişkin yükümlülükler de geçerliliğini koruyacak.
Anlaşma, tarafların mutabakatıyla başka ülkelerin katılımına yönelik usullerin belirlenmesine de imkân tanıyor.